เอวัมเม สุตัง. เอกัง สะมะยัง ภะคะวา สาวัตถิยัง วิหะระติ เชตะวะเน อะนาถะปิณฑิกัสสะ อาราเม. ตัต๎ระ โข ภะคะวา ภิกขู อามันเตสิ ภิกขะโวติ. ภะทันเตติ, เต ภิกขู ภะคะวะโต ปัจจัสโสสุง. ภะคะวา เอตะทะโวจะ. อัฏฐิเม ภิกขะเว โลกะธัมมา โลกัง อะนุปะริวัตตันติ, โลโก จะ อัฏฐะ โลกะธัมเม อะนุปะริวัตตะติ.

Evamme sutaṃ. ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi bhikkhavoti. bhadanteti, te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. bhagavā etadavoca. aṭṭhime bhikkhave lokadhammā lokaṃ anuparivattanti, loko ca aṭṭha lokadhamme anuparivattati.

Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's park. There the Blessed One addressed the bhikkhus: 'Bhikkhus.' 'Venerable sir,' those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this: 'Bhikkhus, these eight worldly conditions turn about the world, and the world turns about these eight worldly conditions.

กะตะเม อัฏฐะ, ลาโภ จะ อะลาโภ จะ, ยะโส จะ อะยะโส จะ, นินทา จะ ปะสังสา จะ, สุขัญจะ ทุกขัญจะ. อิเม โข ภิกขะเว อัฏฐะ โลกะธัมมา โลกัง อะนุปะริวัตตันติ, โลโก จะ อิเม อัฏฐะ โลกะธัมเม อะนุปะริวัตตะติ.

Katame aṭṭha, lābho ca alābho ca, yaso ca ayaso ca, nindā ca pasaṃsā ca, sukhañca dukkhañca. ime kho bhikkhave aṭṭha lokadhammā lokaṃ anuparivattanti, loko ca ime aṭṭha lokadhamme anuparivattati.

Which eight? Gain and loss, fame and obscurity, blame and praise, pleasure and pain. These, bhikkhus, are the eight worldly conditions that turn about the world, and the world turns about these eight worldly conditions.

อัสสุตะวะโต ภิกขะเว ปุถุชชะนัสสะ อุปปัชชะติ, ลาโภปิ อะลาโภปิ, ยะโสปิ อะยะโสปิ, นินทาปิ ปะสังสาปิ, สุขังปิ ทุกขังปิ. สุตะวะโตปิ ภิกขะเว อะริยะสาวะกัสสะ อุปปัชชะติ, ลาโภปิ อะลาโภปิ, ยะโสปิ อะยะโสปิ, นินทาปิ ปะสังสาปิ, สุขังปิ ทุกขังปิ.

Assutavato bhikkhave puthujjanassa uppajjati, lābhopi alābhopi, yasopi ayasopi, nindāpi pasaṃsāpi, sukhaṃpi dukkhaṃpi. sutavatopi bhikkhave ariyasāvakassa uppajjati, lābhopi alābhopi, yasopi ayasopi, nindāpi pasaṃsāpi, sukhaṃpi dukkhaṃpi.

For an unlearned ordinary person, bhikkhus, there arise gain and loss, fame and obscurity, blame and praise, pleasure and pain. For a learned noble disciple too, bhikkhus, there arise gain and loss, fame and obscurity, blame and praise, pleasure and pain.

ตัต๎ระ ภิกขะเว โก วิเสโส โก อะธิปปายะโส กิง นานากะระณัง, สุตะวะโต อะริยะสาวะกัสสะ อัสสุตะวะตา ปุถุชชะเนนาติ. ภะคะวังมูละกา โน ภันเต ธัมมา ภะคะวังเนตติกา ภะคะวังปะฏิสะระณา, สาธุ วะตะ ภันเต ภะคะวันตังเยวะ ปะฏิภาตุ เอตัสสะ ภาสิตัสสะ อัตโถ, ภะคะวะโต สุต๎วา ภิกขู ธาเรสสันตีติ. เตนะหิ ภิกขะเว สุณาถะ สาธุกัง มะนะสิกะโรถะ ภาสิสสามีติ. เอวัมภันเตติ โข เต ภิกขู ภะคะวะโต ปัจจัสโสสุง ภะคะวา เอตะทะโวจะ.

Tatra bhikkhave ko viseso ko adhippāyaso kiṃ nānākaraṇaṃ, sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanenāti. bhagavaṃmūlakā no bhante dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā, sādhu vata bhante bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho, bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantīti. tenahi bhikkhave suṇātha sādhukaṃ manasikarotha bhāsissāmīti. evambhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ bhagavā etadavoca.

What then, bhikkhus, is the distinction, what the difference, what the distinguishing mark between the learned noble disciple and the unlearned ordinary person? 'Venerable sir, for us these things have the Blessed One as their root, the Blessed One as their guide, the Blessed One as their resort. It would be good if the meaning of this saying might occur to the Blessed One himself; hearing it from him, the bhikkhus will bear it in mind.' 'Then listen, bhikkhus, attend closely, I shall speak.' 'Even so, venerable sir,' those bhikkhus replied to the Blessed One, and the Blessed One said this:

อัสสุตะวะโต ภิกขะเว ปุถุชชะนัสสะ อุปปัชชะติ ลาโภ, โส นะ อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันโน โข เม อะยัง ลาโภ, โส จะ โข อะนิจโจ ทุกโข วิปะริณามะธัมโมติ ยะถาภูตัง นัปปะชานาติ. อุปปัชชะติ อะลาโภ, โส นะ อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันโน โข เม อะยัง อะลาโภ, โส จะ โข อะนิจจัง ทุกโข วิปะริณามะธัมโมติ ยะถาภูตัง นัปปะชานาติ. อุปปัชชะติ ยะโส, โส นะ อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันโน โข เม อะยัง ยะโส, โส จะ โข อะนิจโจ ทุกโข วิปะริณามะธัมโมติ ยะถาภูตัง นัปปะชานาติ. อุปปัชชะติ อะยะโส, โส นะ อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันโน โข เม อะยัง ยะโส, โส จะ โข อะนิจโจ ทุกโข วิปะริณามะธัมโมติ ยะถาภูตัง นัปปะชานาติ. อุปปัชชะติ นินทา, โส นะ อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันนา โข เม อะยัง นินทา, สา จะ โข อะนิจจา ทุกขา วิปะริณามะธัมมาติ ยะถาภูตัง นัปปะชานาติ. อุปปัชชะติ ปะสังสา, โส นะ อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันนา โข เม อะยัง ปะสังสา, สา จะ โข อะนิจจา ทุกขา วิปะริณามะธัมมาติ ยะถาภูตัง นัปปะชานาติ. อุปปัชชะติ สุขัง, โส นะ อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันนัง โข เม อิทัง สุขัง, ตัญจะ โข อะนิจจัง ทุกขัง วิปะริณามะธัมมันติ ยะถาภูตัง นัปปะชานาติ. อุปปัชชะติ ทุกขัง, โส นะ อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันนัง โข เม อิทัง ทุกขัง, ตัญจะ โข อะนิจจัง ทุกขัง วิปะริณามะธัมมันติ ยะถาภูตัง นัปปะชานาติ.

Assutavato bhikkhave puthujjanassa uppajjati lābho, so na iti paṭisañcikkhati. uppanno kho me ayaṃ lābho, so ca kho anicco dukkho vipariṇāmadhammoti yathābhūtaṃ nappajānāti. uppajjati alābho, so na iti paṭisañcikkhati. uppanno kho me ayaṃ alābho, so ca kho aniccaṃ dukkho vipariṇāmadhammoti yathābhūtaṃ nappajānāti. uppajjati yaso, so na iti paṭisañcikkhati. uppanno kho me ayaṃ yaso, so ca kho anicco dukkho vipariṇāmadhammoti yathābhūtaṃ nappajānāti. uppajjati ayaso, so na iti paṭisañcikkhati. uppanno kho me ayaṃ yaso, so ca kho anicco dukkho vipariṇāmadhammoti yathābhūtaṃ nappajānāti. uppajjati nindā, so na iti paṭisañcikkhati. uppannā kho me ayaṃ nindā, sā ca kho aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti yathābhūtaṃ nappajānāti. uppajjati pasaṃsā, so na iti paṭisañcikkhati. uppannā kho me ayaṃ pasaṃsā, sā ca kho aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti yathābhūtaṃ nappajānāti. uppajjati sukhaṃ, so na iti paṭisañcikkhati. uppannaṃ kho me idaṃ sukhaṃ, tañca kho aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti yathābhūtaṃ nappajānāti. uppajjati dukkhaṃ, so na iti paṭisañcikkhati. uppannaṃ kho me idaṃ dukkhaṃ, tañca kho aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti yathābhūtaṃ nappajānāti.

For an unlearned ordinary person, bhikkhus, gain arises, and he does not reflect thus: 'This gain of mine has arisen; it is impermanent, suffering, of the nature to change' — he does not know it as it really is. And so for loss, fame, obscurity, blame, praise, pleasure and pain.

ตัสสะ ลาโภปิ จิตตัง ปะริยาทายะ ติฏฐะติ, อะลาโภปิ จิตตัง ปะริยาทายะ ติฏฐะติ. ยะโสปิ จิตตัง ปะริยาทายะ ติฏฐะติ, อะยะโสปิ จิตตัง ปะริยาทายะ ติฏฐะติ. นินทาปิ จิตตัง ปะริยาทายะ ติฏฐะติ, ปะสังสาปิ จิตตัง ปะริยาทายะ ติฏฐะติ. สุขังปิ จิตตัง ปะริยาทายะ ติฏฐะติ, ทุกขังปิ จิตตัง ปะริยาทายะ ติฏฐะติ.

Tassa lābhopi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, alābhopi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati. yasopi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, ayasopi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati. nindāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, pasaṃsāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati. sukhaṃpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, dukkhaṃpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati.

Gain takes hold of his mind and remains, and loss takes hold of his mind and remains; and so with fame and obscurity, blame and praise, pleasure and pain.

โส จะ อุปปันนัง ลาภัง อะนุรุชฌะติ อะลาเภ ปะฏิวิรุชฌะติ, อุปปันนัง ยะสัง อะนุรุชฌะติ อะยะเส ปะฏิวิรุชฌะติ, อุปปันนัง ปะสังสัง อะนุรุชฌะติ นินทายะ ปะฏิวิรุชฌะติ, อุปปันนัง สุขัง อะนุรุชฌะติ ทุกเข ปะฏิวิรุชฌะติ.

So ca uppannaṃ lābhaṃ anurujjhati alābhe paṭivirujjhati, uppannaṃ yasaṃ anurujjhati ayase paṭivirujjhati, uppannaṃ pasaṃsaṃ anurujjhati nindāya paṭivirujjhati, uppannaṃ sukhaṃ anurujjhati dukkhe paṭivirujjhati.

He welcomes the gain that has arisen and resists the loss; he welcomes the fame that has arisen and resists the obscurity; he welcomes the praise that has arisen and resists the blame; he welcomes the pleasure that has arisen and resists the pain.

โส เอวัง อะนุโรธะวิโรธะสะมาปันโน, นะ ปะริมุจจะติ ชาติยา ชะรามะระเณนะ โสเกหิ ปะริเทเวหิ ทุกเขหิ โทมะนัสเสหิ อุปายาเสหิ, นะ ปะริมุจจะติ ทุกขัส๎มาติ วะทามิ.

So evaṃ anurodhavirodhasamāpanno, na parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.

Being thus taken up with welcoming and resisting, he is not freed from birth, from ageing and death, from sorrow, lamentation, pain, grief and despair; he is not freed from suffering, I say.

สุตะวะโต จะ โข ภิกขะเว อะริยะสาวะกัสสะ อุปปัชชะติ ลาโภ, โส อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันโน โข เม อะยัง ลาโภ, โส จะ โข อะนิจโจ ทุกโข วิปะริณามะธัมโมติ ยะถาภูตัง ปะชานาติ. อุปปัชชะติ อะลาโภ, โส อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันโน โข เม อะยัง อะลาโภ, โส จะ โข อะนิจโจ ทุกโข วิปะริณามะธัมโมติ ยะถาภูตัง ปะชานาติ. อุปปัชชะติ ยะโส, โส อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันโน โข เม อะยัง ยะโส, โส จะ โข อะนิจโจ ทุกขัง วิปะริณามะธัมโมติ ยะถาภูตัง ปะชานาติ. อุปปัชชะติ อะยะโส, โส อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันโน โข เม อะยัง อะยะโส, โส จะ โข อะนิจโจ ทุกโข วิปะริณามะธัมโมติ ยะถาภูตัง ปะชานาติ. อุปปัชชะติ นินทา, โส อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันนา โข เม อะยัง นินทา, สา จะ โข อะนิจจา ทุกขา วิปะริณามะธัมมาติ ยะถาภูตัง ปะชานาติ. อุปปัชชะติ ปะสังสา, โส อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันนา โข เม อะยัง ปะสังสา, สา จะ โข อะนิจจา ทุกขา วิปะริณามะธัมมาติ ยะถาภูตัง ปะชานาติ. อุปปัชชะติ สุขัง, โส อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันนัง โข เม อิทัง สุขัง, ตัญจะ โข อะนิจจัง ทุกขัง วิปะริณามะธัมมันติ ยะถาภูตัง ปะชานาติ. อุปปัชชะติ ทุกขัง, โส อิติ ปะฏิสัญจิกขะติ. อุปปันนัง โข เม อิทัง ทุกขัง, ตัญจะ โข อะนิจจัง ทุกขัง วิปะริณามะธัมมันติ ยะถาภูตัง ปะชานาติ.

Sutavato ca kho bhikkhave ariyasāvakassa uppajjati lābho, so iti paṭisañcikkhati. uppanno kho me ayaṃ lābho, so ca kho anicco dukkho vipariṇāmadhammoti yathābhūtaṃ pajānāti. uppajjati alābho, so iti paṭisañcikkhati. uppanno kho me ayaṃ alābho, so ca kho anicco dukkho vipariṇāmadhammoti yathābhūtaṃ pajānāti. uppajjati yaso, so iti paṭisañcikkhati. uppanno kho me ayaṃ yaso, so ca kho anicco dukkhaṃ vipariṇāmadhammoti yathābhūtaṃ pajānāti. uppajjati ayaso, so iti paṭisañcikkhati. uppanno kho me ayaṃ ayaso, so ca kho anicco dukkho vipariṇāmadhammoti yathābhūtaṃ pajānāti. uppajjati nindā, so iti paṭisañcikkhati. uppannā kho me ayaṃ nindā, sā ca kho aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti yathābhūtaṃ pajānāti. uppajjati pasaṃsā, so iti paṭisañcikkhati. uppannā kho me ayaṃ pasaṃsā, sā ca kho aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti yathābhūtaṃ pajānāti. uppajjati sukhaṃ, so iti paṭisañcikkhati. uppannaṃ kho me idaṃ sukhaṃ, tañca kho aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti yathābhūtaṃ pajānāti. uppajjati dukkhaṃ, so iti paṭisañcikkhati. uppannaṃ kho me idaṃ dukkhaṃ, tañca kho aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti yathābhūtaṃ pajānāti.

For a learned noble disciple, bhikkhus, gain arises, and he DOES reflect thus: 'This gain of mine has arisen; it is impermanent, suffering, of the nature to change' — and he knows it as it really is. And so for loss, fame, obscurity, blame, praise, pleasure and pain.

ตัสสะ ลาโภปิ จิตตัง นะ ปะริยาทายะ ติฏฐะติ, อะลาโภปิ จิตตัง นะ ปะริยาทายะ ติฏฐะติ, ยะโสปิ จิตตัง นะ ปะริยาทายะ ติฏฐะติ, อะยะโสปิ จิตตัง นะ ปะริยาทายะ ติฏฐะติ. นินทาปิ จิตตัง นะ ปะริยาทายะ ติฏฐะติ, ปะสังสาปิ จิตตัง นะ ปะริยาทายะ ติฏฐะติ. สุขังปิ จิตตัง นะ ปะริยาทายะ ติฏฐะติ, ทุกขังปิ จิตตัง นะ ปะริยาทายะ ติฏฐะติ, โส จะ อุปปันนัง ลาภัง นานุรุชฌะติ อะลาเภ นัปปะฏิวิรุชฌะติ, อุปปันนัง ยะสัง นานุรุชฌะติ อะยะเส นัปปะฏิวิรุชฌะติ, อุปปันนัง ปะสังสัง นานุรุชฌะติ นินทายะ นัปปะฏิวิรุชฌะติ, อุปปันนัง สุขัง นานุรุชฌะติ ทุกเข นัปปะฏิวิรุชฌะติ.

Tassa lābhopi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, alābhopi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, yasopi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, ayasopi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati. nindāpi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, pasaṃsāpi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati. sukhaṃpi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, dukkhaṃpi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, so ca uppannaṃ lābhaṃ nānurujjhati alābhe nappaṭivirujjhati, uppannaṃ yasaṃ nānurujjhati ayase nappaṭivirujjhati, uppannaṃ pasaṃsaṃ nānurujjhati nindāya nappaṭivirujjhati, uppannaṃ sukhaṃ nānurujjhati dukkhe nappaṭivirujjhati.

Gain does not take hold of his mind and remain, nor loss, nor fame nor obscurity, nor blame nor praise, nor pleasure nor pain; and he does not welcome the gain that has arisen nor resist the loss, nor welcome the fame nor resist the obscurity, nor welcome the praise nor resist the blame, nor welcome the pleasure nor resist the pain.

โส เอวัง อะนุโรธะวิโรธะวิปปะหีโน ปะริมุจจะติ ชาติยา ชะรามะระเณนะ โสเกหิ ปะริเทเวหิ ทุกเขหิ โทมะนัสเสหิ อุปายาเสหิ, ปะริมุจจะติ ทุกขัส๎มาติ วะทามิ.

So evaṃ anurodhavirodhavippahīno parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimuccati dukkhasmāti vadāmi.

Having thus abandoned welcoming and resisting, he is freed from birth, from ageing and death, from sorrow, lamentation, pain, grief and despair; he is freed from suffering, I say.

อะยัง โข ภิกขะเว วิเสโส อะยัง อะธิปปายะโส อิทัง นานากะระณัง สุตะวะโต อะริยะสาวะกัสสะ อัสสุตะวะตา ปุถุชชะเนนาติ. อิทะมะโวจะ ภะคะวา. อิทัง วัต๎วานะ สุคะโต, อะถาปะรัง เอตะทะโวจะ สัตถา.

Ayaṃ kho bhikkhave viseso ayaṃ adhippāyaso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanenāti. idamavoca bhagavā. idaṃ vatvāna sugato, athāparaṃ etadavoca satthā.

This, bhikkhus, is the distinction, this the difference, this the distinguishing mark between the learned noble disciple and the unlearned ordinary person.' This is what the Blessed One said. Having said this, the Well-gone One, the Teacher, further said this:

ลาโภ อะลาโภ อะยะโส ยะโส จะ

Lābho alābho ayaso yaso ca

Gain and loss, obscurity and fame,

นินทา ปะสังสา จะ สุขัง จะ ทุกขัง

Nindā pasaṃsā ca sukhaṃ ca dukkhaṃ

blame and praise, and pleasure and pain —

เอเต อะนิจจา มะนุเชสุ ธัมมา

Ete aniccā manujesu dhammā

these states among human beings are impermanent,

อะสัสสะตา วิปะริณามะธัมมา.

Asassatā vipariṇāmadhammā.

not lasting, of the nature to change.

เอเต จะ ญัต๎วา สะติมา สุเมโธ

Ete ca ñatvā satimā sumedho

Knowing them, the mindful one, wise,

อะเวกขะติ วิปะริณามะธัมเม

Avekkhati vipariṇāmadhamme

looks on at states that change:

อิฏฐัสสะ ธัมมา นะ มะเถนติ จิตตัง

Iṭṭhassa dhammā na mathenti cittaṃ

the welcome ones do not stir his mind,

อะนิฏฐะโต โน ปะฏิฆาตะเมติ.

Aniṭṭhato no paṭighātameti.

and the unwelcome bring him no resistance.

ตัสสานุโรธา อะถะวา วิโรธา

Tassānurodhā athavā virodhā

His liking, and his aversion too,

วิธูปิตา อัตถะคะตา นะ สันติ

Vidhūpitā atthagatā na santi

are scattered, gone to their end, not there;

ปะทัญจะ ญัต๎วา วิระชัง อะโสกัง

Padañca ñatvā virajaṃ asokaṃ

and knowing the state that is stainless, sorrowless,

สัมมัปปะชานาติ ภะวัสสะ ปาระคูติ.

Sammappajānāti bhavassa pāragūti.

he understands rightly, gone beyond becoming.