The third of the set, and the one that turns around: here the Buddha is the one who is ill, and Mahācunda recites the factors to him.
- When chanted
- Chanted at the bedside of the sick, closing the set of three.
A note on this chant. The book prints this chant in Pali only, with no Thai translation. The English here is a working translation prepared for this edition — it is not the book's own, and has not yet been checked by a teacher.
Historical background
The third and last of the set, shorter than the two before it, and different in a way that is easy to read past: the sick person here is the Buddha himself. The setting is the same Bamboo Grove at Rājagaha.
Alone of the three, this one carries a printed reference in the book, which is kept verbatim in source_printed.
Meaning and purpose
The reversal changes how the whole set reads. In the first two the Buddha comes to a sick disciple. Here Mahācunda comes to the sick Buddha, and the Buddha says only ปะฏิภันตุ ตัง จุนทะ โพชฌังคาติ — let the factors of awakening come to mind for you, Cunda. He asks to be recited to.
Cunda gives the same list back, and the attribution runs the other way throughout: rightly declared by the Blessed One, developed and made much of. Then the Buddha answers with the same formula his disciples used to him in the first two — assuredly, Cunda, they are factors of awakening.
The close is briefer and stranger than the others: this the venerable Mahācunda said; the Teacher approved; and the Blessed One rose up from that illness. Chanting the three together is what makes the point available. The recitation is not something the well do for the sick, or the senior for the junior. Even the one who taught the list is, on the third telling, the one being recited to.
The chant
As the book prints it: page 36 and page 37 →
เอวัมเม สุตัง.
evamme sutaṃ.
Thus have I heard.
เอกัง สะมะยัง ภะคะวา, ราชะคะเห วิหะระติ. เวฬุวะเน กะลันทะกะนิวาเป.
ekaṃ samayaṃ bhagavā, rājagahe viharati. veḷuvane kalandakanivāpe.
At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the squirrels' feeding place.
เตนะ โข ปะนะ สะมะเยนะ ภะคะวา อาพาธิโก โหติ ทุกขิโต พาฬ๎หะคิลาโน.
tena kho pana samayena bhagavā ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno.
Now at that time the Blessed One was afflicted, suffering, gravely ill.
อะถะโข อายัส๎มา มะหาจุนโท สายัณหะสะมะยัง ปะฏิสัลลานา วุฏฐิโต, เยนะ ภะคะวา, เตนุปะสังกะมิ
athakho āyasmā mahācundo sāyaṇhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito, yena bhagavā, tenupasaṅkami
Then the venerable Mahācunda, rising from seclusion towards evening, went to where the Blessed One was;
อุปะสังกะมิต๎วา ภะคะวันตัง อะภิวาเทต๎วา เอกะมันตัง นิสีทิ.
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.
having gone there, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side.
เอกะมันตัง นิสินนัง โข อายัส๎มันตัง มะหาจุนทัง ภะคะวา เอตะทะโวจะ.
ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ mahācundaṃ bhagavā etadavoca.
To the venerable Mahācunda, seated to one side, the Blessed One said this.
ปะฏิภันตุ ตัง จุนทะ โพชฌังคาติ.
paṭibhantu taṃ cunda bojjhaṅgāti.
"Let the factors of awakening come to mind for you, Cunda."
สัตติเม ภันเต โพชฌังคา ภะคะวะตา สัมมะทักขาตา ภาวิตา พะหุลีกะตา, อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตันติ.
sattime bhante bojjhaṅgā bhagavatā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā, abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti.
"Venerable sir, these seven factors of awakening, rightly declared by the Blessed One, developed and made much of, lead to direct knowledge, to full awakening, to Nibbāna.
กะตะเม สัตตะ
katame satta
Which seven?"
สะติสัมโพชฌังโค โข ภันเต ภะคะวะตา สัมมะทักขาโต ภาวิโต พะหุลีกะโต, อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ.
satisambojjhaṅgo kho bhante bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato, abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
"The factor of awakening that is mindfulness, venerable sir, rightly declared by the Blessed One, developed and made much of, leads to direct knowledge, to full awakening, to Nibbāna.
ธัมมะวิจะยะสัมโพชฌังโค โข ภันเต ภะคะวะตา สัมมะทักขาโต ภาวิโต พะหุลีกะโต, อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ.
dhammavicayasambojjhaṅgo kho bhante bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato, abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
The factor of awakening that is investigation of states, venerable sir, rightly declared by the Blessed One, developed and made much of, leads to direct knowledge, to full awakening, to Nibbāna.
วิริยะสัมโพชฌังโค โข ภันเต ภะคะวะตา สัมมะทักขาโต ภาวิโต พะหุลีกะโต, อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ.
vīriyasambojjhaṅgo kho bhante bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato, abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
The factor of awakening that is energy, venerable sir, rightly declared by the Blessed One, developed and made much of, leads to direct knowledge, to full awakening, to Nibbāna.
ปีติสัมโพชฌังโค โข ภันเต ภะคะวะตา สัมมะทักขาโต ภาวิโต พะหุลีกะโต, อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ.
pītisambojjhaṅgo kho bhante bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato, abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
The factor of awakening that is rapture, venerable sir, rightly declared by the Blessed One, developed and made much of, leads to direct knowledge, to full awakening, to Nibbāna.
ปัสสัทธิสัมโพชฌังโค โข ภันเต ภะคะวะตา สัมมะทักขาโต ภาวิโต พะหุลีกะโต, อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ.
passaddhisambojjhaṅgo kho bhante bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato, abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
The factor of awakening that is tranquillity, venerable sir, rightly declared by the Blessed One, developed and made much of, leads to direct knowledge, to full awakening, to Nibbāna.
สะมาธิสัมโพชฌังโค โข ภันเต ภะคะวะตา สัมมะทักขาโต ภาวิโต พะหุลีกะโต, อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ.
samādhisambojjhaṅgo kho bhante bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato, abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
The factor of awakening that is concentration, venerable sir, rightly declared by the Blessed One, developed and made much of, leads to direct knowledge, to full awakening, to Nibbāna.
อุเปกขาสัมโพชฌังโค โข ภันเต ภะคะวะตา สัมมะทักขาโต ภาวิโต พะหุลีกะโต, อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ.
upekkhāsambojjhaṅgo kho bhante bhagavatā sammadakkhāto bhāvito bahulīkato, abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
The factor of awakening that is equanimity, venerable sir, rightly declared by the Blessed One, developed and made much of, leads to direct knowledge, to full awakening, to Nibbāna.
อิเม โข ภันเต สัตตะ โพชฌังคา ภะคะวะตา สัมมะทักขาตา ภาวิตา พะหุลีกะตา, อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตันตีติ.
ime kho bhante satta bojjhaṅgā bhagavatā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā, abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantīti.
These seven factors of awakening, venerable sir, rightly declared by the Blessed One, developed and made much of, lead to direct knowledge, to full awakening, to Nibbāna."
ตัคฆะ จุนทะ โพชฌังคา, ตัคฆะ จุนทะ โพชฌังคาติ.
taggha cunda bojjhaṅgā, taggha cunda bojjhaṅgāti.
"Assuredly, Cunda, they are factors of awakening; assuredly, Cunda, they are factors of awakening."
อิทะมะโวจายัส๎มา มะหาจุนโท.
idamavocāyasmā mahācundo.
This the venerable Mahācunda said.
สะมะนุญโญ สัตถา อะโหสิ.
samanuñño satthā ahosi.
The Teacher approved.
วุฏฐะหิ จะ ภะคะวา ตัมหา อาพาธา, ตะถาปะหีโน จะ ภะคะวะโต โส อาพาโธ อะโหสีติ.
vuṭṭhahi ca bhagavā tamhā ābādhā, tathāpahīno ca bhagavato so ābādho ahosīti.
And the Blessed One rose up from that illness, and in that way the Blessed One's illness was abandoned.
มะหาจุนทะโพชฌังคะสุตตัง นิฏฐิตัง
mahācundabojjhaṅgasuttaṃ niṭṭhitaṃ
Here ends the Discourse on the Factors of Awakening, to Mahācunda.