เอวัมเม สุตัง. เอกัง สะมะยัง ภะคะวา สักเกสุ วิหะระติ กะปิละวัตถุส์มิง มะหาวะเน มะหะตา ภิกขุสังเฆนะ สัทธิง ปัญจะมัตเตหิ ภิกขุสะเตหิ สัพเพเหวะ อะระหันเตหิ. ทะสะหิ จะ โลกะธาตูหิ เทวะตา เยภุยเยนะ สันนิปะติตา โหนติ ภะคะวันตัง ทัสสะนายะ ภิกขุสังฆัญจะ. อะถะโข จะตุนนัง สุทธาวาสะกายิกานัง เทวานัง เอตะทะโหสิ. อะยัง โข ภะคะวา สักเกสุ วิหะระติ กะปิละวัตถุส์มิง มะหาวะเน มะหะตา ภิกขุสังเฆนะ สัทธิง ปัญจะมัตเตหิ ภิกขุสะเตหิ สัพเพเหวะ อะระหันเตหิ, ทะสะหิ จะ โลกะธาตูหิ เทวะตา เยภุยเยนะ สันนิปะติตา โหนติ ภะคะวันตัง ทัสสะนายะ ภิกขุสังฆัญจะ, ยันนูนะ มะยัมปิ, เยนะ ภะคะวา, เตนุปะสังกะเมยยามะ, อุปะสังกะมิต์วา ภะคะวะโต สันติเก ปัจเจกะคาถา ภาเสยยามาติ.

Evamme sutaṃ. ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. athakho catunnaṃ suddhāvāsakāyikānaṃ devānaṃ etadahosi. ayaṃ kho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi, dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca, yannūna mayampi, yena bhagavā, tenupasaṅkameyyāma, upasaṅkamitvā bhagavato santike paccekagāthā bhāseyyāmāti.

Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling among the Sakyans at Kapilavatthu, in the Great Wood, with a great Sangha of bhikkhus, five hundred of them, all arahants; and deities from ten world-systems had for the most part gathered to see the Blessed One and the Sangha of bhikkhus. Then it occurred to four deities of the Pure Abodes: the Blessed One is dwelling among the Sakyans at Kapilavatthu, and deities have gathered to see him; let us go to him, and each speak a verse in his presence.

อะถะโข ตา เทวะตา, เสยยะถาปิ นามะ พะละวา ปุริโส สัมมิญชิตัง วา พาหัง ปะสาเรยยะ, ปะสาริตัง วา พาหัง สัมมิญเชยยะ, เอวะเมวะ สุทธาวาเสสุ เทเวสุ อันตะระหิตา ภะคะวะโต ปุระโต ปาตุระหังสุ. อะถะโข ตา เทวะตา ภะคะวันตัง อะภิวาเทต์วา เอกะมันตัง อัฏฐังสุ, เอกะมันตัง ฐิตา โข เอกา เทวะตา ภะคะวะโต สันติเก อิมัง คาถัง อะภาสิ,

Athakho tā devatā, seyyathāpi nāma balavā puriso sammiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ sammiñjeyya, evameva suddhāvāsesu devesu antarahitā bhagavato purato pāturahaṃsu. athakho tā devatā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu, ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi,

Then those deities, as swiftly as a strong man might extend his flexed arm or flex his extended arm, vanished from among the deities of the Pure Abodes and appeared before the Blessed One. They paid homage to him and stood to one side; and standing there, one deity spoke this verse in his presence:

มะหาสะมะโย ปะวะนัส์มิง เทวะกายา สะมาคะตา

Mahāsamayo pavanasmiṃ devakāyā samāgatā

A great gathering in the woodland! The hosts of devas have assembled.

อาคะตัมหะ อิมัง ธัมมะสะมะยัง ทักขิตาเยวะ อะปะราชิตะสังฆันติ

Āgatamha imaṃ dhammasamayaṃ dakkhitāyeva aparājitasaṅghanti

We have come to this gathering of Dhamma to see the unconquered Sangha.

อะถะโข อะปะรา เทวะตา ภะคะวะโต สันติเก อิมัง คาถัง อะภาสิ.

Athakho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi.

Then another deity spoke this verse in the presence of the Blessed One:

ตัต์ระ ภิกขะโว สะมาทะหังสุ จิตตัง อัตตะโน อุชุกะมะกังสุ

Tatra bhikkhavo samādahaṃsu cittaṃ attano ujukamakaṃsu

There the bhikkhus have composed themselves and made their own minds straight.

สาระถีวะ เนตตานิ คะเหต์วา อินท์ริยานิ รักขันติ ปัณฑิตาติ.

Sārathīva nettāni gahetvā indriyāni rakkhanti paṇḍitāti.

Like a charioteer taking up the reins, the wise ones guard their faculties.

อะถะโข อะปะรา เทวะตา ภะคะวะโต สันติเก อิมัง คาถัง อะภาสิ.

Athakho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi.

Then another deity spoke this verse in the presence of the Blessed One:

เฉต์วา ขีลัง เฉต์วา ปะลีฆัง อินทะขีลัง โอหัจจะมะเนชา

Chetvā khīlaṃ chetvā palīghaṃ indakhīlaṃ ohaccamanejā

Having cut the stake, cut the bar, uprooted the boundary post, unstirred,

เต จะรันติ สุทธา วิมะลา จักขุมะตา สุทันตา สุสู นาคาติ.

Te caranti suddhā vimalā cakkhumatā sudantā susū nāgāti.

they walk pure and stainless, well tamed by the One with Vision — young nagas.

อะถะโข อะปะรา เทวะตา ภะคะวะโต สันติเก อิมัง คาถัง อะภาสิ.

Athakho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi.

Then another deity spoke this verse in the presence of the Blessed One:

เย เกจิ พุทธัง สะระณัง คะตา เส

Ye keci buddhaṃ saraṇaṃ gatā se

Whoever have gone to the Buddha for refuge,

นะ เต คะมิสสันติ อะปายะภูมิง

Na te gamissanti apāyabhūmiṃ

they will not go to a state of woe;

ปะหายะ มานุสัง เทหัง

Pahāya mānusaṃ dehaṃ

laying down the human body,

เทวะกายัง ปะริปูเรสสันตีติ.

Devakāyaṃ paripūressantīti.

they will fill out the hosts of devas.

อะถะโข ภะคะวา ภิกขู อามันเตสิ. เยภุยเยนะ ภิกขะเว ทะสะสุ โลกะธาตูสุ เทวะตา สันนิปะติตา ตะถาคะตัง ทัสสะนายะ ภิกขุสังฆัญจะ. เยปิ เต ภิกขะเว อะเหสุง อะตีตะมัทธานัง อะระหันโต สัมมาสัมพุทธา, เตสัมปิ ภะคะวันตานัง เอตะปะระมาเยวะ เทวะตา สันนิปะติตา อะเหสุง. เสยยะถาปิ มัยหัง เอตะระหิ, เยปิ เต ภิกขะเว ภะวิสสันติ, อะนาคะตะมัทธานัง อะระหันโต สัมมาสัมพุทธา, เตสัมปิ ภะคะวันตานัง เอตะปะระมาเยวะ เทวะตา สันนิปะติตา ภะวิสสันติ. เสยยะถาปิ มัยหัง เอตะระหิ, อาจิกขิสสามิ ภิกขะเว เทวะกายานัง นามานิ, กิตตะยิสสามิ ภิกขะเว เทวะกายานัง นามานิ, เทสิสสามิ ภิกขะเว เทวะกายานัง นามานิ. ตัง สุณาถะ สาธุกัง มะนะสิกะโรถะ ภาสิสสามีติ. เอวัมภันเตติ โข เต ภิกขู ภะคะวะโต ปัจจัสโสสุง. ภะคะวา เอตะทะโวจะ.

Athakho bhagavā bhikkhū āmantesi. yebhuyyena bhikkhave dasasu lokadhātūsu devatā sannipatitā tathāgataṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. yepi te bhikkhave ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, tesampi bhagavantānaṃ etaparamāyeva devatā sannipatitā ahesuṃ. seyyathāpi mayhaṃ etarahi, yepi te bhikkhave bhavissanti, anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, tesampi bhagavantānaṃ etaparamāyeva devatā sannipatitā bhavissanti. seyyathāpi mayhaṃ etarahi, ācikkhissāmi bhikkhave devakāyānaṃ nāmāni, kittayissāmi bhikkhave devakāyānaṃ nāmāni, desissāmi bhikkhave devakāyānaṃ nāmāni. taṃ suṇātha sādhukaṃ manasikarotha bhāsissāmīti. evambhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. bhagavā etadavoca.

Then the Blessed One addressed the bhikkhus: bhikkhus, deities from ten world-systems have for the most part gathered to see the Tathagata and the Sangha of bhikkhus. Just so did deities gather in this same number for those Blessed Ones who in time past were arahants, perfectly awakened — as they have for me now; and just so will they gather for those who in time to come will be arahants, perfectly awakened — as they have for me now. I shall tell you the names of the hosts of devas, I shall proclaim them, I shall teach them. Listen, attend closely, I shall speak. Even so, venerable sir, those bhikkhus replied to the Blessed One; and the Blessed One said this:

สิโลกะมะนุกัสสามิ ยัตถะ ภุมมา ตะทัสสิตา

Silokamanukassāmi yattha bhummā tadassitā

“I shall recite a verse in praise, telling where the earth-devas dwell:

เย สิตา คิริคัพภะรัง ปะหิตัตตา สะมาหิตา.

Ye sitā girigabbharaṃ pahitattā samāhitā.

those who cling to the mountain cleft, resolute and composed.

ปุถู สีหาวะ สัลลีนา โลมะหังสาภิสัมภุโน

Puthū sīhāva sallīnā lomahaṃsābhisambhuno

Many, withdrawn like lions, whose hair stands on end in awe,

โอทาตะมะนะสา สุทธา วิปปะสันนะมะนาวิลา.

Odātamanasā suddhā vippasannamanāvilā.

bright of mind, pure, serene and untroubled.”

ภิยโย ปัญจะสะเต ญัต์วา วะเน กาปิละวัตถะเว

Bhiyyo pañcasate ñatvā vane kāpilavatthave

Knowing that more than five hundred were in the Kapilavatthu wood,

ตะโต อามันตะยิ สัตถา สาวะเก สาสะเน ระเต.

Tato āmantayi satthā sāvake sāsane rate.

the Teacher then addressed the disciples who delight in the teaching:

เทวะกายา อะภิกกันตา เต วิชานาถะ ภิกขะโว

Devakāyā abhikkantā te vijānātha bhikkhavo

“The hosts of devas have come. Know them, bhikkhus.”

เต จะ อาตัปปะมะกะรุง สุต์วา พุทธัสสะ สาสะนัง.

Te ca ātappamakaruṃ sutvā buddhassa sāsanaṃ.

And they made an ardent effort, having heard the Buddha's instruction.

เตสัมปาตุระเห ญาณัง อะมะนุสสานะ ทัสสะนัง

Tesampāturahe ñāṇaṃ amanussāna dassanaṃ

Knowledge appeared to them, the seeing of non-human beings.

อัปเปเก สะตะมัททักขุง สะหัสสัง อะถะ สัตตะริง.

Appeke satamaddakkhuṃ sahassaṃ atha sattariṃ.

Some saw a hundred, some a thousand, and some seventy thousand.

สะตัง เอเก สะหัสสานัง อะมะนุสสานะมัททะสุง

Sataṃ eke sahassānaṃ amanussānamaddasuṃ

Some saw a hundred thousand non-human beings,

อัปเปเกนันตะมัททักขุง ทิสา สัพพา ผุฏา อะหุง.

Appekenantamaddakkhuṃ disā sabbā phuṭā ahuṃ.

and some saw them without end: every direction was filled.

ตัญจะ สัพพัง อะภิญญายะ วะวักขิต์วานะ จักขุมา

Tañca sabbaṃ abhiññāya vavakkhitvāna cakkhumā

Having directly known all of that, having surveyed it, the One with vision

ตะโต อามันตะยิ สัตถา สาวะเก สาสะเน ระเต.

Tato āmantayi satthā sāvake sāsane rate.

then addressed, as Teacher, the disciples who delight in the teaching:

เทวะกายา อะภิกกันตา เต วิชานาถะ ภิกขะโว

Devakāyā abhikkantā te vijānātha bhikkhavo

“The hosts of devas have come. Know them, bhikkhus —

เย โวหัง กิตตะยิสสามิ คิราหิ อะนุปุพพะโส.

Ye vohaṃ kittayissāmi girāhi anupubbaso.

those whom I shall proclaim to you in words, one after another.

สัตตะสะหัสสาวะ ยักขา ภุมมา กาปิละวัตถะวา

Sattasahassāva yakkhā bhummā kāpilavatthavā

Seven thousand yakkhas, earth-dwellers of Kapilavatthu,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

ฉะสะหัสสา เหมะวะตา ยักขา นานัตตะวัณณิโน

Chasahassā hemavatā yakkhā nānattavaṇṇino

Six thousand yakkhas from the Himavā, of varied hues,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

สาตาคิรา ติสะหัสสา ยักขา นานัตตะวัณณิโน

Sātāgirā tisahassā yakkhā nānattavaṇṇino

Three thousand Sātāgira yakkhas, of varied hues,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

อิจเจเต โสฬะสะสะหัสสา ยักขา นานัตตะวัณณิโน

Iccete soḷasasahassā yakkhā nānattavaṇṇino

These sixteen thousand yakkhas, of varied hues,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

เวสสามิตตา ปัญจะสะตา ยักขา นานัตตะวัณณิโน

Vessāmittā pañcasatā yakkhā nānattavaṇṇino

Five hundred Vessāmitta yakkhas, of varied hues,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

กุมภิโร ราชะคะหิโก เวปุลลัสสะ นิเวสะนัง

Kumbhiro rājagahiko vepullassa nivesanaṃ

Kumbhīra of Rājagaha — his dwelling is Mount Vepulla —

ภิยโย นัง สะตะสะหัสสัง ยักขานัง ปะยิรุปาสะติ.

Bhiyyo naṃ satasahassaṃ yakkhānaṃ payirupāsati.

more than a hundred thousand yakkhas attend upon him —

กุมภิโร ราชะคะหิโก โสปาคะ สะมิติง วะนัง.

Kumbhiro rājagahiko sopāga samitiṃ vanaṃ.

Kumbhīra of Rājagaha, he too came to the wood, to the assembly.

ปุริมัญจะ ทิสัง ราชา ธะตะรัฏโฐ ปะสาสะติ

Purimañca disaṃ rājā dhataraṭṭho pasāsati

And the king who rules the eastern quarter is Dhataraṭṭha,

คันธัพพานัง อาธิปะติ มะหาราชา ยะสัสสิ โส.

Gandhabbānaṃ ādhipati mahārājā yasassi so.

lord of the gandhabbas, a great king of renown.

ปุตตาปิ ตัสสะ พะหะโว อินทะนามา มะหัพพะลา

Puttāpi tassa bahavo indanāmā mahabbalā

His sons too are many, all named Inda, of great strength,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

ทักขิณัญจะ ทิสัง ราชา วิรุฬโห ตัปปะสาสะติ

Dakkhiṇañca disaṃ rājā viruḷho tappasāsati

And the king who rules the southern quarter is Viruḷha.

กุมภัณฑานัง อาธิปะติ มะหาราชา ยะสัสสิ โส.

Kumbhaṇḍānaṃ ādhipati mahārājā yasassi so.

Lord of the kumbhaṇḍas, a great king of renown.

ปุตตาปิ ตัสสะ พะหะโว อินทะนามา มะหัพพะลา

Puttāpi tassa bahavo indanāmā mahabbalā

His sons too are many, all named Inda, of great strength,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

ปัจฉิมัญจะ ทิสัง ราชา วิรูปักโข ปะสาสะติ

Pacchimañca disaṃ rājā virūpakkho pasāsati

And the king who rules the western quarter is Virūpakkha.

นาคานัง อาธิปะติ มะหาราชา ยะสัสสิ โส.

Nāgānaṃ ādhipati mahārājā yasassi so.

Lord of the nāgas, a great king of renown.

ปุตตาปิ ตัสสะ พะหะโว อินทะนามา มะหัพพะลา

Puttāpi tassa bahavo indanāmā mahabbalā

His sons too are many, all named Inda, of great strength,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

อุตตะรัญจะ ทิสัง ราชา กุเวโร ตัปปะสาสะติ

Uttarañca disaṃ rājā kuvero tappasāsati

And the king who rules the northern quarter is Kuvera.

ยักขานัง อาธิปะติ มะหาราชา ยะสัสสิ โส.

Yakkhānaṃ ādhipati mahārājā yasassi so.

Lord of the yakkhas, a great king of renown.

ปุตตาปิ ตัสสะ พะหะโว อินทะนามา มะหัพพะลา

Puttāpi tassa bahavo indanāmā mahabbalā

His sons too are many, all named Inda, of great strength,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

ปุริมะทิสัง ธะตะรัฏโฐ ทักขิเณนะ วิรุพหะโก

Purimadisaṃ dhataraṭṭho dakkhiṇena virubhako

Dhataraṭṭha to the eastern quarter, Viruḷhaka to the south,

ปัจฉิเมนะ วิรูปักโข กุเวโร อุตตะรัง ทิสัง.

Pacchimena virūpakkho kuvero uttaraṃ disaṃ.

Virūpakkha to the west, and Kuvera to the northern quarter.

จัตตาโร เต มะหาราชา สะมันตา จะตุโร ทิสา

Cattāro te mahārājā samantā caturo disā

These four great kings, on every side, in the four directions,

ทัททัลละมานา อัฏฐังสุ วะเน กาปิละวัตถะเว.

Daddallamānā aṭṭhaṃsu vane kāpilavatthave.

stood there blazing, in the wood at Kapilavatthu.

เตสัง มายาวิโน ทาสา อาคู วัญจะนิกา สะฐา

Tesaṃ māyāvino dāsā āgū vañcanikā saṭhā

Their conjuring servants came too, deceivers and tricksters:

มายา กุเฏณฑุ เวเฏณฑุ วิฏู จะ วิฏุโต สะหะ.

Māyā kuṭeṇḍu veṭeṇḍu viṭū ca viṭuto saha.

Māyā, Kuṭeṇḍu and Veṭeṇḍu, Viṭū and Viṭuta with them.

จันทะโน กามะเสฏโฐ จะ กินนุฆัณฑุ นิฆัณฑุ จะ

Candano kāmaseṭṭho ca kinnughaṇḍu nighaṇḍu ca

Candana and Kāmaseṭṭha, Kinnughaṇḍu and Nighaṇḍu,

ปะนาโท โอปะมัญโญ จะ เทวะสูโต จะ มาตะลิ.

Panādo opamañño ca devasūto ca mātali.

Panāda and Opamañña, and Mātali the charioteer of the devas.

จิตตะเสโน จะ คันธัพโพ นะโพราชา ชะโนสะโภ

Cittaseno ca gandhabbo nabo rājā janosabho

Cittasena the gandhabba, Naḷa the king, and Janosabha,

อาคู ปัญจะสิโข เจวะ ติมพะรู สุริยะวัจฉะสา.

Āgū pañcasikho ceva timbarū suriyavacchasā.

Pañcasikha came, and Timbarū, and Suriyavacchasā.

เอเต จัญเญ จะ ราชาโน คันธัพพา สะหะ ราชุภิ

Ete caññe ca rājāno gandhabbā saha rājubhi

These and other kings, gandhabbas together with their rulers,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิตัง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitaṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

อะถาคู นาภะสา นาคา เวสาลา สะหะตัจฉะกา

Athāgū nābhasā nāgā vesālā sahatacchakā

Then came the nāgas of Nābhasa, and those of Vesālī with the Tacchakas,

กัมพะลัสสะตะรา อาคู ปายาคา สะหะ ญาติภิ.

Kambalassatarā āgū pāyāgā saha ñātibhi.

the Kambalas and Assataras came, and those of Payāga with their kin.

ยามูนา ธะตะรัฏฐา จะ อาคู นาคา ยะสัสสิโน

Yāmūnā dhataraṭṭhā ca āgū nāgā yasassino

The nāgas of the Yamunā and of Dhataraṭṭha's line came too, nāgas of renown,

เอราวัณโณ มะหานาโค โสปาคะ สะมิติง วะนัง.

Erāvaṇṇo mahānāgo sopāga samitiṃ vanaṃ.

and Erāvaṇa the great nāga — he too came to the wood, to the assembly.

เย นาคะราเช สะหะสา หะรันติ

Ye nāgarāje sahasā haranti

Those who carry off the nāga kings by force,

ทิพพา ทิชา ปักขิ วิสุทธะจักขู

Dibbā dijā pakkhi visuddhacakkhū

divine twice-born winged ones, of pure sight —

เวหายะสา เต วะนะมัชฌะปัตตา

Vehāyasā te vanamajjhapattā

through the air they came, and reached the middle of the wood:

จิต์รา สุปัณณา อิติ เตสะนามัง.

Citrā supaṇṇā iti tesanāmaṃ.

Citrā and Supaṇṇā, these are their names.

อะภะยันตะทา นาคะราชานะมาสิ

Abhayantadā nāgarājānamāsi

But the nāga kings were made fearless then,

สุปัณณะโต เขมะมะกาสิ พุทโธ

Supaṇṇato khemamakāsi buddho

for the Buddha made them safe from the supaṇṇas;

สัญหาหิ วาจาหิ อุปะว์หะยันตา

Sañhāhi vācāhi upavhayantā

and calling upon one another with gentle words,

นาคา สุปัณณา สะระณะมะกังสุ พุทธัง.

Nāgā supaṇṇā saraṇamakaṃsu buddhaṃ.

nāgas and supaṇṇas took the Buddha as their refuge.

ชิตา วะชิระหัตเถนะ สะมุททัง อะสุรา สิตา

Jitā vajirahatthena samuddaṃ asurā sitā

Conquered by him of the thunderbolt in hand, the asuras dwell in the sea —

ภาตะโร วาสะวัสเสเต อิทธิมันโต ยะสัสสิโน.

Bhātaro vāsavassete iddhimanto yasassino.

brothers of Vāsava are these, possessed of power and of renown.

กาละกัญชา มะหาภิส์มา อะสุรา ทานะเวฆะสา

Kālakañjā mahābhismā asurā dānaveghasā

The Kālakañjas, fearsome of form, and the Dānaveghasa asuras,

เวปะจิตติ สุจิตติ จะ ปะหาราโท นะมุจี สะหะ.

Vepacitti sucitti ca pahārādo namucī saha.

Vepacitti and Sucitti, Pahārāda and Namucī with them.

สะตัญจะ พะลิปุตตานัง สัพเพ เวโรจะนามะกา

Satañca baliputtānaṃ sabbe verocanāmakā

And a hundred sons of Bali, all of them named Verocana —

สันนัยหิต์วา พะลิง เสนัง ราหุภัททะมุปาคะมุง.

Sannayhitvā baliṃ senaṃ rāhubhaddamupāgamuṃ.

they armed Bali's host and went to Rāhubhadda, saying:

สะมะโยทานิ ภัททันเต ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Samayodāni bhaddante bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

Now is the time, venerable sir — the assembly of bhikkhus in the wood.

อาโป จะ เทวา ปะฐะวี จะ เตโช วาโย ตะทาคะมุง

Āpo ca devā paṭhavī ca tejo vāyo tadāgamuṃ

The devas of water and of earth, of fire and of wind, came then,

วะรุณา วารุณา เทวา โสโม จะ ยะสะสา สะหะ.

Varuṇā vāruṇā devā somo ca yasasā saha.

the Varuṇa devas and the Vāruṇas, and Soma together with Yasa.

เมตตากะรุณากายิกา อาคู เทวา ยะสัสสิโน

Mettākaruṇākāyikā āgū devā yasassino

The devas of the hosts of loving-kindness and compassion came, devas of renown.

ทะเสเต ทะสะธา กายา สัพเพ นานัตตะวัณณิโน.

Dasete dasadhā kāyā sabbe nānattavaṇṇino.

These ten, ten kinds of hosts, all of them of varied hues,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

เวณฑู จะ เทวา สะหะลี จะ อะสะมา จะ ทุเว ยะมา

Veṇḍū ca devā sahalī ca asamā ca duve yamā

The Veṇḍū devas and the Sahalīs, the Asamas and the two Yamas,

จันทัสสูปะนิสา เทวา จันทะมาคู ปุรักขิตา.

Candassūpanisā devā candamāgū purakkhitā.

the devas who attend upon the moon came, with the moon before them.

สุริยัสสูปะนิสา เทวา สุริยะมาคู ปุรักขิตา

Suriyassūpanisā devā suriyamāgū purakkhitā

The devas who attend upon the sun came, with the sun before them;

นักขัตตานิ ปุรักขิต์วา อาคู มันทะพะลาหะกา.

Nakkhattāni purakkhitvā āgū mandabalāhakā.

and putting the constellations before them, the Mandabalāhakas came.

วะสูนัง วาสะโว เสฏโฐ สักโก ปาคะ ปุรินทะโท

Vasūnaṃ vāsavo seṭṭho sakko pāga purindado

Vāsava, best of the Vasus, came too — Sakka, the giver of gifts.

ทะเสเต ทะสะธา กายา สัพเพ นานัตตะวัณณิโน.

Dasete dasadhā kāyā sabbe nānattavaṇṇino.

These ten, ten kinds of hosts, all of them of varied hues,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

อะถาคู สะหะภู เทวา ชะละมัคคิสิขาริวะ

Athāgū sahabhū devā jalamaggisikhāriva

Then came the Sahabhū devas, blazing like the crest of a flame,

อะริฏฐะกา จะ โรชา จะ อุมมา ปุปผะนิภาสิโน.

Ariṭṭhakā ca rojā ca ummā pupphanibhāsino.

the Ariṭṭhakas and the Rojas, shining like the flax flower,

วะรุณา สะหะธัมมา จะ อัจจุตา จะ อะเนชะกา

Varuṇā sahadhammā ca accutā ca anejakā

the Varuṇas and the Sahadhammas, the Accutas and the Anejakas,

สุเลยยะรุจิรา อาคู อาคู วาสะวะเนสิโน

Sūleyyarucirā āgū āgū vāsavanesino

the Sūleyyas and the Ruciras came, and those who seek after Vāsava came.

ทะเสเต ทะสะธา กายา สัพเพ นานัตตะวัณณิโน,

Dasete dasadhā kāyā sabbe nānattavaṇṇino,

These ten, ten kinds of hosts, all of them of varied hues,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

สะมานา มะหาสะมานา มานุสา มานุสุตตะมา

Samānā mahāsamānā mānusā mānusuttamā

The Samāna devas and the Mahāsamānas, the Mānusas and Mānusuttamas,

ขิฑฑาปะทูสิกา อาคู อาคู มะโนปะทูสิกา.

Khiḍḍāpadūsikā āgū āgū manopadūsikā.

the devas corrupted by play came, and those corrupted by mind came too.

อะถาคู หะระโย เทวา เย จะ โลหิตะวาสิโน

Athāgū harayo devā ye ca lohitavāsino

Then came the Haraya devas, and those who dwell in red,

ปาระคา มะหาปาระคา อาคู เทวา ยะสัสสิโน.

Pāragā mahāpāragā āgū devā yasassino.

the Pāragas and the Mahāpāragas came, devas of renown.

ทะเสเต ทะสะธา กายา สัพเพ นานัตตะวัณณิโน

Dasete dasadhā kāyā sabbe nānattavaṇṇino

These ten, ten kinds of hosts, all of them of varied hues,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน.

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino.

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

สุกกา กะรุมหา อะรุณา อาคู เวฆะนะสา สะหะ

Sukkā karumhā aruṇā āgū veghanasā saha

The Sukkas, the Karumhas and the Aruṇas came, and the Veghanasas with them,

โอทาตะคัยหา ปาโมกขา อาคู เทวา วิจักขะณา.

Odātagayhā pāmokkhā āgū devā vicakkhaṇā.

the Odātagayhas and the Pāmokkhas came, devas of clear sight.

สะทามัตตา หาระคะชา มิสสะกา จะ ยะสัสสิโน

Sadāmattā hāragajā missakā ca yasassino

The Sadāmattas and the Hāragajas, and the Missakas of renown,

ถะนะยัง อาคา ปะชุนโน โย ทิสา อะภิวัสสะติ.

Thanayaṃ āgā pajunno yo disā abhivassati.

and thundering came Pajunna, who rains upon the quarters.

ทะเสเต ทะสะธา กายา สัพเพ นานัตตะวัณณิโน

Dasete dasadhā kāyā sabbe nānattavaṇṇino

These ten, ten kinds of hosts, all of them of varied hues,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน.

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino.

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

เขมิยา ตุสิตา ยามา กัฏฐะกา จะ ยะสัสสิโน

Khemiyā tusitā yāmā kaṭṭhakā ca yasassino

The Khemiyas, the Tusitas and the Yāmas, and the Kaṭṭhakas of renown,

ลัมพิตะกา ลามะเสฏฐา โชตินามา จะ อาสะวา.

Lambitakā lāmaseṭṭhā jotināmā ca āsavā.

the Lambitakas and the Lāmaseṭṭhas, the Jotināmas and the Āsavas.

นิมมานะระติโน อาคู อะถาคู ปะระนิมมิตา

Nimmānaratino āgū athāgū paranimmitā

The devas delighting in creation came, and then those who wield what others create.

ทะเสเต ทะสะธา กายา สัพเพ นานัตตะวัณณิโน.

Dasete dasadhā kāyā sabbe nānattavaṇṇino.

These ten, ten kinds of hosts, all of them of varied hues,

อิทธิมันโต ชุติมันโต วัณณะวันโต ยะสัสสิโน

Iddhimanto jutimanto vaṇṇavanto yasassino

possessed of power, of radiance, of beauty and of renown,

โมทะมานา อะภิกกามุง ภิกขูนัง สะมิติง วะนัง.

Modamānā abhikkāmuṃ bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ.

came rejoicing to the wood, to the assembly of bhikkhus.

สัฏเฐเต เทวะนิกายา สัพเพ นานัตตะวัณณิโน

Saṭṭhete devanikāyā sabbe nānattavaṇṇino

These sixty orders of devas, all of them of varied hues,

นามัน์วะเยนะ อาคัญฉุง เย จัญเญ สะทิสา สะหะ.

Nāmanvayena āgañchuṃ ye caññe sadisā saha.

came each according to their name, and others like them came with them:

ปะวุตถะชาติมักขีลัง โอฆะติณณะมะนาสะวัง

Pavutthajātimakkhīlaṃ oghatiṇṇamanāsavaṃ

He whose birth is left behind, whose barb is drawn, who has crossed the flood and is without taints —

ทักเขโมฆะตะรัง นาคัง จันทังวะ อะสิตาติตัง.

Dakkhemoghataraṃ nāgaṃ candaṃva asitātitaṃ.

let us see the Nāga who has crossed the flood, like the moon come clear of cloud.

สุพ์รัห์มา ปะระมัตโต จะ ปุตตา อิทธิมะโต สะหะ

Subrahmā paramatto ca puttā iddhimato saha

Subrahmā and Paramatta, and the sons of the Mighty One with them,

สันนังกุมาโร ติสโส จะ โสปาคะ สะมิติง วะนัง.

Sannaṅkumāro tisso ca sopāga samitiṃ vanaṃ.

Sanaṅkumāra and Tissa — he too came to the wood, to the assembly.

สะหัสสะพ์รัห์มะโลกานัง มะหาพ์รัห์มาภิติฏฐะติ

Sahassabrahmalokānaṃ mahābrahmābhitiṭṭhati

Over a thousand Brahmā-worlds the Great Brahmā presides,

อุปปันโน ชุติมันโต ภิส์มากาโย ยะสัสสิ โส.

Uppanno jutimanto bhismākāyo yasassi so.

arisen there, radiant, awesome of form, and glorious.

ทะเสตถะ อิสสะรา อาคู ปัจเจกะวะสะวัตติโน

Dasettha issarā āgū paccekavasavattino

Ten lords came here, each wielding his own power,

เตสัญจะ มัชฌะโต อาคา หาริโต ปะริวาริโต.

Tesañca majjhato āgā hārito parivārito.

and in the midst of them came Hārita with his retinue about him.

เต จะ สัพเพ อะภิกกันเต สินเท เทเว สะพ์รัห์มะเก

Te ca sabbe abhikkante sinde deve sabrahmake

And when all these had come, the devas with Inda and with Brahmā,

มาระเสนา อะภิกกามิ ปัสสะ กัณหัสสะ มันทิยัง.

Mārasenā abhikkāmi passa kaṇhassa mandiyaṃ.

Māra's army came on — see the folly of the Dark One!

เอถะ คัณหะถะ พันธะถะ ราเคนะ พันธะมัตถุ โว

Etha gaṇhatha bandhatha rāgena bandhamatthu vo

Come, seize them, bind them — let them be bound to you by lust!

สะมันตา ปะริวาเรถะ มา โว มุญจิตถะ โกจิ นัง.

Samantā parivāretha mā vo muñcittha koci naṃ.

Surround them on every side — let not one of them escape you!

อิติ ตัตถะ มะหาเสโน กัณหะเสนัง อะเปสะยิ

Iti tattha mahāseno kaṇhasenaṃ apesayi

So there the great commander sent forth his dark army,

ปาณินา ตะละมาหัจจะ สะรัง กัต์วานะ เภระวัง.

Pāṇinā talamāhacca saraṃ katvāna bheravaṃ.

striking the ground with his hand and making a terrible sound —

ยะถา ปาวุสสะโก เมโฆ ถะนะยันโต สะวิชชุโก

Yathā pāvussako megho thanayanto savijjuko

as a storm-cloud of the rains thunders with its lightning.

ตะทา โส ปัจจุทาวัตติ สังกุทโธ อะสะยังวะเส.

Tadā so paccudāvatti saṅkuddho asayaṃvase.

Then he drew back, enraged and not master of himself.

ตัญจะ สัพพัง อะภิญญายะ วะวักขิต์วานะ จักขุมา.

Tañca sabbaṃ abhiññāya vavakkhitvāna cakkhumā.

And knowing all that, the One with Vision considered it,

ตะโต อามันตะยิ สัตถา สาวะเก สาสะเน ระเต

Tato āmantayi satthā sāvake sāsane rate

and then the Teacher addressed the disciples who delight in his teaching:

มาระเสนา อะภิกกันตา เต วิชานาถะ ภิกขะโว.

Mārasenā abhikkantā te vijānātha bhikkhavo.

Māra's army has come on — know them, bhikkhus!

เต จะ อาตัปปะมะกะรุง สุต์วา พุทธัสสะ สาสะนัง

Te ca ātappamakaruṃ sutvā buddhassa sāsanaṃ

And they roused their ardour, hearing the Buddha's teaching.

วีตะราเคหิ ปักกามุง เนสัง โลมัมปิ อิญชะยุง.

Vītarāgehi pakkāmuṃ nesaṃ lomampi iñjayuṃ.

The army withdrew from those free of lust; not a hair of them stirred.

สัพเพ วิชิตะสังคามา ภะยาตีตา ยะสัสสิโน

Sabbe vijitasaṅgāmā bhayātītā yasassino

All of them have won the battle, gone beyond fear, and are glorious;

โมทันติ สะหะ ภูเตหิ สาวะกา เต ชะเนสุตาติ.

Modanti saha bhūtehi sāvakā te janesutāti.

they rejoice together with the spirits — those disciples of yours, renowned among people.