A whole course of practice compressed into thirty verses — the fourfold purity, the four protections, the three characteristics and the four truths.
- When chanted
- Chanted among the general chants; a summary of the practice rather than a chant belonging to any one occasion.
A note on this chant. The book prints this chant in Pali only, with no Thai translation. The English here is a working translation prepared for this edition — it is not the book's own, and has not yet been checked by a teacher.
Historical background
โมกขุปายะ is the way to liberation, and the chant is a manual in verse. It opens by saying what it is about to do — I shall tell the way to liberation — and then does it, in order, without digression.
That makes it unlike almost everything around it. Most of the chants in this book are lists, narratives or blessings. This one is an argument, in which each step is offered as following from the last.
Meaning and purpose
It begins with conduct, on the ground that nothing else stands without it: the Pātimokkha to be fulfilled, restraint of the faculties, purity of livelihood, and reflection on the requisites — the fourfold purity of virtue, to be made spotless by doing and by not doing.
Then the four protections to be developed: recollection of the Buddha, loving-kindness, the contemplation of the body's foulness, and mindfulness of death — and insight along with them. Each is then given a verse or two of its own as the chant proceeds, so the list is not merely named but worked through.
The analysis follows, and it is reasoned rather than asserted. The five aggregates arise and cease; having been thus, they are no more, so they are impermanent. Being oppressed again and again by that arising and passing, they are suffering. Not bending to one's will, and being empty and ownerless, they are not-self. The three characteristics are reached by argument, which is rare in a chanted text, and the conclusion is an image — they are like a house on fire, enough to make one seek release.
It closes with the four truths in a single verse and then an instruction with a telling word in it: knowing the meaning of even these few passages, let the wise one practise. The chant does not claim to be sufficient. It claims only to be enough to begin on, which is a modest thing for a summary of the whole path to say about itself.
The chant
As the book prints it: page 48 and page 49 →
สัพพะวัตถุตตะมัง นัต๎วา พุทธะธัมมะคะณัตตะยัง
sabbavatthuttamaṃ natvā buddhadhammagaṇattayaṃ
Having bowed to the threefold Buddha, Dhamma and Sangha, highest of all things,
เชคุจฉกายะมัจจานัง โมกขุปายัง วะทามิหัง.
jegucchakāyamaccānaṃ mokkhupāyaṃ vadāmihaṃ.
I shall tell the way to liberation for mortals of this foul body.
ปาฏิโมกขัง ปูเรตัพพัง อะโถ อินท๎ริยะสังวะโร
pāṭimokkhaṃ pūretabbaṃ atho indriyasaṃvaro
The Patimokkha is to be fulfilled, and restraint of the faculties,
อาชีวัสสะ อะโถ สุทธิ อะโถ ปัจจะยะนิสสิตัง.
ājīvassa atho suddhi atho paccayanissitaṃ.
and purity of livelihood, and reflection on the requisites.
จาตุปาริสุทธิสีลัง กาตัพพัง วะ สุนิมมะลัง
cātupārisuddhisīlaṃ kātabbaṃ va sunimmalaṃ
The fourfold purity of virtue is to be made spotless,
การะณากะระเณเหวะ ภิกขุนา โมกขะเมสินา.
kāraṇākaraṇeheva bhikkhunā mokkhamesinā.
by doing and not doing, by the monk who seeks liberation.
พุทธานุสสะติ เมตตา จะ อะสุภัง มะระณัสสะติ
buddhānussati mettā ca asubhaṃ maraṇassati
Recollection of the Buddha, loving-kindness, the foul, mindfulness of death —
อิจจิมา จะตุรารักขา กาตัพพา จะ วิปัสสะนา.
iccimā caturārakkhā kātabbā ca vipassanā.
these four protections are to be developed, and insight too.
วิสุทธะธัมมะสันตาโน อะนุตตะรายะ โพธิยา
visuddhadhammasantāno anuttarāya bodhiyā
He whose stream of states is purified, by unsurpassed awakening,
โยคะโต จะ ปะโพธา จะ พุทโธ พุทโธติ ญายะเต.
yogato ca pabodhā ca buddho buddhoti ñāyate.
by application and by awakening, is known as Buddha, the Awakened One.
นะรานะระติรัจฉานะ เภทา สัตตา สุเขสิโน
narānaratiracchāna bhedā sattā sukhesino
Beings of every kind — human, non-human and animal — seeking happiness:
สัพเพปิ สุขิโน โหนตุ สุขิตัตตา จะ เขมิโน
sabbepi sukhino hontu sukhitattā ca khemino
may they all be happy, and happy in themselves, and safe.
เกสะโลมาทิฉะวานัง อะยะเมวะ สะมุสสะโย,
kesalomādichavānaṃ ayameva samussayo,
This heap is nothing but hair of the head, hair of the body and the rest of the corpse,
กาโย สัพโพปิ เชคุจโฉ วัณณาทิโต ปะฏิกกุโล.
kāyo sabbopi jeguccho vaṇṇādito paṭikkulo.
the whole body is foul, repulsive in its colour and the rest.
ชีวิตินท๎ริยุปัจเฉทะ สังขาตะมะระณัง สิยา
jīvitindriyupaccheda saṅkhātamaraṇaṃ siyā
Death is reckoned the cutting off of the life faculty;
สัพเพสังปีธะ ปาณีนัง ตัญหิ ธุวัง นะ ชีวิตัง.
sabbesaṃpīdha pāṇīnaṃ tañhi dhuvaṃ na jīvitaṃ.
for all living beings here that is certain, and life is not.
อะวิชชาทีหี สัมภูตา รูปัญจะ เวทะนา ตะถา
avijjādīhī sambhūtā rūpañca vedanā tathā
Arisen from ignorance and the rest are form, and feeling too,
อะโถ สัญญา จะ สังขารา วิญญาณัญจาติ ปัญจิเม.
atho saññā ca saṅkhārā viññāṇañcāti pañcime.
and perception, and formations, and consciousness — these five.
อุปปัชชันติ นิรุชฌันติ เอวัง หุต๎วา อะภาวะโต
uppajjanti nirujjhanti evaṃ hutvā abhāvato
They arise and they cease; having been thus, they are no more,
เอเต ธัมมา อะนิจจาจะ ตาวะกาลิกะตาทิโต.
ete dhammā aniccāca tāvakālikatādito.
so these states are impermanent, being temporary and the rest.
ปุนัปปุนัง ปีฬิตัตตา อุปปาเทนะ วะเยนะ จะ
punappunaṃ pīḷitattā uppādena vayena ca
Because they are oppressed again and again by arising and by passing away,
เต ทุกขาวะ อะนิจจา เย อะถะ สันตัตตะตาทิโต.
te dukkhāva aniccā ye atha santattatādito.
those that are impermanent are suffering, being continually burned and the rest.
วะเส อะวัตตะนาเยวะ อัตตะวิปักขะภาวะโต
vase avattanāyeva attavipakkhabhāvato
Because they do not bend to one's will, being opposed to a self,
สุญญัตตัสสามิกัตตา จะ เต อะนัตตาติ ญายะเร.
suññattassāmikattā ca te anattāti ñāyare.
and because they are empty and ownerless, they are known as not-self.
เอวัง สันเต จะ เต ธัมมา นิพพินทิตัพพะภาวะโต
evaṃ sante ca te dhammā nibbinditabbabhāvato
This being so, those states, being fit to be turned away from,
ทัฑฒะเคหะสะมาเยวะ อะลัง โมกขัง คะเวสิตุง.
daḍḍhagehasamāyeva alaṃ mokkhaṃ gavesituṃ.
are like a house on fire — enough to make one seek release.
ปัญจักขันธะมิมัง ทุกขัง ตัณหา สะมุทะโย ภะเว
pañcakkhandhamimaṃ dukkhaṃ taṇhā samudayo bhave
These five aggregates are suffering; craving is its origin;
ตัสสา นิโรโธ นิพพานัง มัคโค อัฏฐังคิการิโย.
tassā nirodho nibbānaṃ maggo aṭṭhaṅgikāriyo.
its cessation is Nibbāna; the path is the noble eightfold way.
เอตตะกานังปิ ปาฐานัง อัตถัง ญัต๎วา ยะถาระหัง
ettakānaṃpi pāṭhānaṃ atthaṃ ñatvā yathārahaṃ
Knowing the meaning of even these few passages as is fitting,
ปะฏิปัชเชถะ เมธาวี ปัตตุง สังขาระนิพพุตินติ.
paṭipajjetha medhāvī pattuṃ saṅkhāranibbutinti.
let the wise one practise, to reach the stilling of formations.
โมกขุปายะคาถา นิฏฐิตา
mokkhupāyagāthā niṭṭhitā
Here end the Verses on the way to liberation.